تشکیلات و موسسات غیرتجاری، تشکیلات و موسساتی هستند که برای مقاصد غیر تجاری (امور علمی، ادبی، امور خیریه و …) تشکیل می شود. اعم از آنکه موسسین و تشکیل دهندگان قصد انتفاع داشته یا نداشته باشند.
ثبت موسسات غیر تجاری می تواند تحت عناوینی از قبیل انجمن، کانون یا بنگاه و امثال آن اختیار نمایند. ولی اتخاذ عناوینی که اختصاص به تشکیلات دولتی و کشوری دارد از طرف موسسات مزبور ممکن نخواهد بود.
تشکیلات مزبور طبق ماده 584 قانون تجارت از تاریخ ثبت، شخصیت حقوقی پیدا می کنند و می توانند عناوینی از قبیل انجمن، بنگاه، کانون و امثال آن را اتخاذ کنند.
موسسات غیر تجارتی به دو قسمت تقسیم می شوند:
الف)موسساتی که هدفش جلب منافع و تقسیم آن بین اعضاء خود نباشد:
اینگونه موسسات اصطلاحاَ موسسات غیر انتفاعی نامیده می شوند. موسسات خیریه و انجمن های اسلامی و تخصصی و احزاب و صندوق های قرض الحسنه و گروه های سیاسی را می توان از موسسات غیر انتفاعی دانست.
ب)موسساتی که هدفش جلب منافع مادی و تقسیم منافع مزبور بین اعضاء خود یا غیر باشد:
مانند کانون های فنی و حقوقی ، موسسات علمی و فنی ، موسسات زبان و موسساتی که هدفشان ارائه خدمات شهری از قبیل نظافت و فضای سبز است.