افزایش سرمایه شرکت
افزایش سرمایه شرکت عبارت است از افزایش اسمی میزان سرمایه ثبت شده شرکت یا به عبارت دیگر افزایش تعداد سهام منتشره توسط شرکتهای سهامی.
شرکتها در مواقعی که احتیاج به نقدینگی برای فعالیتهای جدید یا توسعه فعالیتهای قبلی دارند از یکی از مزایای حضور در بورس یعنی اقدام به افزایش سرمایه مینمایند. تامین مالی از طرق مختلفی چون آورده نقدی، استفاده از اندوختههای سنوات گذشته، صرف سهام و یا ترکیبی از موارد مذکور صورت میگیرد. اما شاید جالب باشد بدانیم که یک شرکت چگونه میزان سرمایه خود را و طی چه مراحلی افزایش میدهد.
معمولا پس از پیشنهاد هیئت مدیره و ارائه طرح توجیهی و مشخص نمودن روش و محل سرمایه گذاری و میزان افزایش سرمایه، این افزایش به میزان مشخص به تصویب مجمع عمومی فوق العاده میرسد. سپس در اختیار هیئت مدیره قرار گرفته و این هیئت پس از طی مراحلی با جلب رضایت سازمان بورس اوراق بهادار اقدام به ثبت افزایش سرمایه مینماید. طی این نوشتار برآنیم که جزئیات دقیق تری برای یک افزایش سرمایه به همراه مستندات قانون تجارت و همچنین ذکر یک مثال ارائه نمائیم.
تغییر در سرمایه شرکت تنها در صلاحیت مجمع فوق العاده سهامداران شرکت میباشد. لازم به یادآوری است که این مجمع با حضور بیش از نصف سهام دارای حق رای و در نوبت دوم دعوت، با حضور بیش از یک سوم سهام به حد نصاب قانونی میرسد وهمچنین تصمیمات مجمع فوق العاده با اکثریت دو سوم آرا در جلسه رسمی معتبر است. (مواد ۸۳ و۸۴ و ۸۵ قانون تجارت جمهوری اسلامی ایران)
کاهش سرمایه شرکت
هم چنان که سرمایه ممکن است اضافه شود گاهی اتفاق میافتد که تقلیل پیدا میکند. کاهش سرمایه شرکت به دو صورت انجام میشود:
- کاهش سرمایه شرکت
- کاهش اختیاری سرمایه شرکت
در مواردی که شرکت به زودی موفق به انجام منظور خود نمیشود و بیش از مبلغ مورد احتیاج سرمایه در اختیار دارد، میتواند قسمتی از سرمایه خود را کاهش داده و به شرکاء مسترد دارد.
طبق ماده ۱۸۹ اصلاحی مجمع عمومی فوق العاده شرکت میتواند به پیشنهاد هیئت مدیره در مورد کاهش سرمایه به طور اختیاری اتخاذ تصمیم کند، مشروط بر اینکه در اثر کاهش به تساوی حقوق سهام لطمهای وارد نشود و سرمایه شرکت از حداقل مبلغ مقرر کمتر نشود. یعنی در شرکتهای سهامی از پنج میلیون ریال و در شرکتهای سهامی خاص از یک میلیون ریال کمتر نباشد.
کاهش سرمایه به یکی از دو طریق ممکن است:
- کاهش تعداد سهام که در اینصورت بعضی از شرکا قیمت اسمی سهم خود را دریافت و با رضایت از شرکت خارج میشوند.
- کاهش مبلغ اسمی سهام مثلا سهام ده هزار ریالی به پنج هزار ریال تنزل و مازاد آن به صاحبان سهام مسترد میشود.
باید متوجه بود که خرید سهام شرکت توسط همان شرکت ممنوع است زیرا در این صورت سرمایه شرکت تقلیل پیدا میکند بدون اینکه کاهش سرمایه آگهی شود.
کاهش اجباری سرمایه شرکت
اگر تقلیل سرمایه در اثر برداشت نباشد بلکه زیانهای وارده به قدری باشد که نصف سرمایه شرکت از میان برود، در این صورت قانون هیئت مدیره شرکت را موظف نموده که مجمع عمومی را دعوت نمایند تا نسبت به بقاء یا انحلال شرکت تصمیم بگیرند. البته مجمع عمومی تصمیم به انتشار سهام جدید و یا کاهش سرمایه و یا انحلال شرکت خواهد گرفت. این تصمیم را در هر حال مدیران شرکت مطابق مقررات قانون به اطلاع مرجع ثبت شرکتها خواهند رسانید.
هرگاه مجمع عمومی فوق العاده رأی به انحلال شرکت ندهد باید در همان جلسه با رعایت مقرراتی که برای ثبت شرکت لازم است سرمایه شرکت را به مبلغ سرمایه موجود کاهش دهند مشروط بر اینکه از میزان حداقلی که برای شرکتهای سهامی تعیین شده کمتر نباشد.
در شرکت های سهامی خاص پس از اتخاذ تصمیم راجع به افزایش سرمایه از طریق انتشار سهام جدید باید مراتب از طریق نشر آگهی در روزنامه ی کثیرالانتشاری که آگهی های مربوط به شرکت در آن نشر می گردد به اطلاع صاحبان سهام برسد. در این آگهی باید اطلاعات مربوط به مبلغ افزایش سرمایه و مبلغ اسمی سهام جدید و حسب مورد مبلغ اضافه ارزش سهم و تعداد سهامی که هر صاحب سهم به نسبت سهام خود حق تقدم در خرید آن ها را دارد و مهلت پذیره نویسی و نحوه ی پرداخت ذکر شود. در صورتیکه برای سهام جدید شرایط خاصی در نظر گرفته شده باشد چگونگی این شرایط در آگهی قید خواهد شد.
افزایش سرمایه در شرکت مسئولیت محدود :
- افزايش سرمايه از طريق افزايش سهم الشركه
- افزايش سرمايه از طريق ورود شريك جديد
كاهش سرمایه در شرکت مسئولیت محدود :
- كاهش سرمايه از طريق واگذاري سهم الشركه
- كاهش سرمايه از طريق خروج شريك